Ừ thì mình biết, anh em cũng gặp chuyện này hoài đúng không?
Nhờ ChatGPT hay Claude viết gì đó, nó cho ra một đống chữ mà đọc lên nghe… lạ lắm. Không sai, nhưng cũng không đúng. Kiểu như người nước ngoài mới học tiếng Việt vậy đó — đúng ngữ pháp hết, mà nghe vẫn kỳ kỳ.
“Trong bối cảnh công nghệ phát triển như vũ bão ngày nay, việc tận dụng các công cụ AI để tối ưu hóa quy trình làm việc là vô cùng cần thiết…”
Trời ơi. Ai mà nói vậy? Nghe như bài diễn văn của sếp trong buổi họp cuối năm, không phải tiếng người thật viết.
Nói thật nhé: Đây là lỗi của mình, không phải lỗi AI
À, đừng hiểu lầm. Mình không có ý chê bai gì anh em đâu. Mình cũng từng như vậy mà.
Vấn đề là thế này: AI nó được huấn luyện từ hàng tỷ văn bản trên internet. Mà văn bản trên mạng thì sao? Đa số là văn phong “công ty”, “chuyên nghiệp”, kiểu viết cho có — không ai đọc mà vẫn phải viết.
Nên khi mình không chỉ dẫn cụ thể, AI nó mặc định cho ra cái giọng an toàn nhất. Và an toàn nhất thì thường… nhạt nhất.
Kiểu như bạn gọi phở mà không nói gì, quán cho ra tô phở chuẩn công thức. Ăn được, nhưng thiếu hồn.
Mấy dấu hiệu AI viết mà người Việt đọc là biết ngay
Này nhé, mình liệt kê mấy cái mình hay thấy:
1. Mở đầu bằng “Trong bối cảnh…” hoặc “Trong thời đại…”
Không ai bắt đầu nói chuyện như vậy hết. Bạn có bao giờ nhắn tin bạn bè: “Trong bối cảnh tình hình tài chính khó khăn, tao muốn mượn mày 500k” không? Không có đâu.
2. Dùng từ “vô cùng”, “hết sức”, “cực kỳ” liên tục
“Điều này vô cùng quan trọng và hết sức cần thiết để đạt được hiệu quả tối đa…”
Ơ, mình đọc thấy mệt rồi.
3. Văn phong lịch sự quá mức
“Xin được phép chia sẻ với quý vị về một số giải pháp…”
Ê, bạn ơi, đây là blog, không phải đơn xin việc.
4. Câu nào cũng dài dằng dặc
Người Việt mình nói chuyện xen kẽ câu ngắn câu dài. Còn AI thì cứ viết một mạch, câu nào cũng 3-4 dòng. Đọc xong quên đầu câu nói gì.
5. Thiếu cái “chất” địa phương
Không có “nhé”, “nha”, “đó”, “á”, “thôi”, “luôn”… Nghe như dịch từ tiếng Anh sang vậy.
Cách sửa của mình: 3 dòng thần thánh
Ok, vào phần chính nè. Mình đã thử đủ kiểu, và cách hiệu quả nhất là thêm 3 dòng này vào đầu câu lệnh:
Giọng văn: [mô tả cụ thể]
Đối tượng: [ai sẽ đọc]
Tránh: [những gì không muốn]
Nghe đơn giản quá phải không? Nhưng hiệu quả thật sự đấy.
Ví dụ thực tế nè
Câu lệnh thường:
Viết bài giới thiệu về ứng dụng quản lý chi tiêu
AI trả ra:
“Trong thời đại công nghệ số ngày nay, việc quản lý tài chính cá nhân trở nên vô cùng quan trọng. Ứng dụng quản lý chi tiêu của chúng tôi cung cấp giải pháp toàn diện giúp bạn theo dõi và kiểm soát dòng tiền một cách hiệu quả…”
Nghe quen không? Đọc xong chẳng muốn tải ứng dụng luôn.
Câu lệnh có 3 dòng thần thánh:
Giọng văn: Thân thiện, gần gũi như nói chuyện với bạn bè. Dùng "mình" thay vì "chúng tôi". Có thể xen tiếng Anh tự nhiên.
Đối tượng: Người trẻ Việt Nam, hay quẹt Shopee, đang muốn kiểm soát chi tiêu.
Tránh: Văn phong công ty, từ ngữ sách vở, câu quá dài, mở đầu bằng "Trong bối cảnh".
Viết bài giới thiệu về ứng dụng quản lý chi tiêu.
AI trả ra:
“Cuối tháng nhìn tài khoản mà muốn khóc không? Mình hiểu. Lương về là Shopee kêu, Grab gọi, rồi trà sữa, rồi skincare… Đến lúc cần tiền thì tài khoản trống không.
Ứng dụng này giúp mình theo dõi tiền đi đâu. Không cần ghi sổ, không cần Excel. Quẹt xong là nó tự cập nhật. Cuối tháng nhìn biểu đồ mới thấy: Ồ, hóa ra mình chi cho trà sữa nhiều hơn tiền ăn cơm.”
Thấy khác biệt chưa? Cùng một AI, cùng một yêu cầu, mà kết quả khác hoàn toàn.
Mấy mẫu “Giọng văn” mình hay dùng
Không biết mô tả giọng văn thế nào? Lấy mấy cái này xài luôn:
Cho nội dung mạng xã hội:
- “Như đang nói chuyện với bạn qua tin nhắn. Thoải mái, có thể xài biểu tượng cảm xúc, dùng từ lóng phổ biến.”
- “Giọng đánh giá Tinhte — thẳng thắn, có chút hài hước, không quảng cáo quá lố.”
Cho blog/bài viết:
- “Như một anh chị trong ngành đang chia sẻ kinh nghiệm cho người mới. Chân thành, không giấu giếm.”
- “Giọng của blogger Việt — gần gũi, có góc nhìn cá nhân, xen tiếng Anh tự nhiên khi cần.”
Cho email công việc:
- “Lịch sự nhưng không cứng nhắc. Như email của đồng nghiệp bạn quý.”
- “Chuyên nghiệp mà vẫn ấm áp. Không phải robot trả lời tự động.”
Cho nội dung bán hàng:
- “Như bạn bè giới thiệu sản phẩm hay ho. Nhiệt tình nhưng không ép.”
- “Tự tin về sản phẩm nhưng thừa nhận giới hạn. Đừng quảng cáo quá mức.”
Phần “Tránh” quan trọng lắm đấy
Nói thật nhé, phần này mình thấy hiệu quả hơn cả phần “Giọng văn”.
Tại sao? Vì AI có xu hướng lặp lại các khuôn mẫu nhất định. Nếu mình không cấm rõ ràng, nó sẽ dùng.
Mấy thứ mình hay bảo AI tránh:
- Từ sáo rỗng: “tối ưu hóa”, “giải pháp toàn diện”, “nâng tầm trải nghiệm”
- Mở đầu sáo mòn: “Trong bối cảnh…”, “Như chúng ta đã biết…”, “Không thể phủ nhận rằng…”
- Từ đệm vô nghĩa: “một cách hiệu quả”, “về cơ bản”, “có thể nói rằng”
- Kết thúc sến: “Hãy cùng nhau…”, “Chúc bạn thành công!”, “Hy vọng bài viết hữu ích…”
Thử thêm dòng này vào câu lệnh xem:
“Tránh: văn phong doanh nghiệp, từ ngữ tiếp thị, câu mở đầu sáo mòn, kết thúc sến súa.”
Cải thiện ngay tức thì luôn.
Trước và sau — so sánh cho dễ thấy
Chú thích Facebook
Trước:
“Chúng tôi vô cùng hân hạnh giới thiệu đến quý khách hàng sản phẩm mới nhất của chúng tôi. Với công nghệ tiên tiến và chất lượng vượt trội, sản phẩm này chắc chắn sẽ mang đến trải nghiệm tuyệt vời cho bạn. Đặt hàng ngay hôm nay!”
Sau:
“Cuối cùng cũng ra mắt rồi nè! Mình nghiên cứu cái này mấy tháng trời. Nói thật là hồi đầu còn không chắc có làm được không. Giờ cầm trên tay mà vẫn chưa tin. Liên kết đặt trong bio nhé, ai đặt sớm mình tặng quà nha.”
Email trả lời khách hàng
Trước:
“Kính gửi Quý khách hàng, Chúng tôi đã nhận được phản hồi của Quý khách và vô cùng lấy làm tiếc về sự bất tiện mà Quý khách đã gặp phải. Chúng tôi cam kết sẽ xử lý vấn đề này một cách nhanh chóng và hiệu quả. Trân trọng cảm ơn Quý khách đã liên hệ.”
Sau:
“Chào anh/chị [Tên], Em đọc tin nhắn rồi ạ. Thành thật xin lỗi vì sự cố này — em hiểu cảm giác bực bội như thế nào. Em vừa hoàn tiền đầy đủ rồi, anh/chị kiểm tra tài khoản trong 1-2 ngày tới nhé. Có gì thắc mắc cứ nhắn em!”
Giới thiệu bản thân trên LinkedIn
Trước:
“Tôi là một chuyên gia trong lĩnh vực tiếp thị với hơn 5 năm kinh nghiệm. Tôi đam mê việc xây dựng thương hiệu và tối ưu hóa chiến lược tiếp thị để mang lại giá trị tối đa cho doanh nghiệp.”
Sau:
“5 năm làm tiếp thị, chủ yếu cho startup và doanh nghiệp nhỏ. Thích nhất là giai đoạn từ không đến có, khi chưa có gì mà phải xây từ đầu. Đã từng thất bại vài chiến dịch đau đớn, nhưng học được nhiều hơn lúc thành công.”
Mấy lỗi hay mắc
Lỗi 1: Mô tả mơ hồ quá
“Viết thân thiện” — thân thiện kiểu nào? Như bạn bè? Như nhân viên bán hàng? Như cô giáo?
Nên viết cụ thể: “Thân thiện như tin nhắn chat với bạn cùng lứa, có thể dùng từ lóng, xưng ’tao-mày’ nếu phù hợp.”
Lỗi 2: Yêu cầu mâu thuẫn
“Viết ngắn gọn nhưng chi tiết đầy đủ” — ơ, vậy là sao?
Chọn một hướng thôi. Hoặc ngắn gọn, hoặc chi tiết.
Lỗi 3: Không cho ví dụ
Nếu có sẵn một bài viết mình thích giọng văn, dán vào luôn: “Viết theo giọng tương tự bài này: [dán bài mẫu]”
Cách này hiệu quả cực kỳ.
Lỗi 4: Bỏ cuộc sau lần đầu
Kết quả chưa ưng? Chỉnh tiếp. “Bớt trang trọng hơn đi”, “Thêm ví dụ thực tế”, “Câu ngắn hơn” — mấy chỉ dẫn nhỏ như vậy giúp nhiều lắm.
Nâng cấp: Bản 5 dòng cho ai muốn đỉnh hơn
Khi quen rồi thì thử bản này:
Giọng văn: [tông giọng và phong cách]
Đối tượng: [ai đọc, họ như thế nào]
Mục tiêu: [muốn người đọc làm gì/cảm thấy gì sau khi đọc]
Định dạng: [cấu trúc, độ dài]
Tránh: [những gì không muốn]
Ví dụ nè:
Giọng văn: Như anh chị làm tự do thành công đang hướng dẫn cho người mới. Thực tế, không lý thuyết suông.
Đối tượng: Người mới bắt đầu làm tự do, giỏi kỹ năng nhưng ngại báo giá.
Mục tiêu: Giúp họ tự tin tăng mức giá tuần này.
Định dạng: Đoạn ngắn, gạch đầu dòng, có ví dụ cụ thể về số tiền.
Tránh: Lời khuyên chung chung kiểu "hãy tin vào bản thân", không có câu động viên sáo rỗng.
Viết bài về cách tăng mức giá làm tự do.
Câu lệnh chi tiết = kết quả chất lượng. Đơn giản vậy thôi.
Muốn nhanh hơn nữa?
Mình biết, không phải lúc nào cũng có thời gian soạn câu lệnh kỹ như vậy. Nên mình có làm sẵn mấy kỹ năng giúp việc này.
Tạo Giọng Thương Hiệu — định nghĩa giọng văn một lần, xài mãi. Không cần viết đi viết lại phần “Giọng văn” nữa.
Copywriter Pro — đã điều chỉnh sẵn cho nội dung bán hàng nghe tự nhiên, không có mùi tiếp thị.
Sao chép xong dán vào ChatGPT hay Claude là chạy luôn. Không cần thiết lập gì thêm.
Tóm lại: AI viết như robot vì mình không nói rõ là đừng viết như vậy. Thêm 3 dòng — Giọng văn, Đối tượng, Tránh — là khác biệt ngay. Càng cụ thể phần “Tránh” thì kết quả càng ngon.
Giờ thì đi sửa lại cái email đang nằm trong bản nháp vì “đọc nghe sao sao” đi nào. Mình tin là được mà!