Nói thật nhé, trước đây mỗi lần mở ChatGPT mới là mình lại phải gõ đi gõ lại: “Mình là developer, đang làm dự án Python, trả lời ngắn gọn thôi, đừng dài dòng quá…”
Mệt vãi.
Rồi một hôm mình tình cờ bấm vào cái Cài đặt, thấy có mục Hướng Dẫn Tùy Chỉnh. Thử nghịch một chút thì ôi trời ơi — sao không biết sớm hơn? Giờ ChatGPT hiểu mình từ câu đầu tiên luôn, không cần giải thích gì hết.
Bài này mình sẽ chia sẻ cách mình thiết lập Hướng Dẫn Tùy Chỉnh cho cả ChatGPT lẫn Claude. Có cả mẫu sẵn cho anh em sao chép về dùng luôn nhé!
Hướng Dẫn Tùy Chỉnh là cái gì mà hay vậy?
Đơn giản thôi: Hướng Dẫn Tùy Chỉnh = bạn dạy AI nhớ về bạn một lần, rồi nó nhớ mãi.
Thay vì mỗi lần trò chuyện phải nói “mình là lập trình viên”, “mình thích mã ngắn gọn”, “đừng giải thích dài”… thì bạn ghi sẵn vào Hướng Dẫn Tùy Chỉnh. Từ đó mọi cuộc trò chuyện mới AI đều nhớ hết.
Mỗi nền tảng gọi khác nhau:
- ChatGPT → Hướng Dẫn Tùy Chỉnh (trong Cài đặt)
- Claude → Dự Án + Hướng Dẫn Tùy Chỉnh
- Gemini → Gems
Nhưng tựu chung lại là một: thiết lập một lần, dùng cả đời.
Cách mình thiết lập Hướng Dẫn Tùy Chỉnh ChatGPT
Vào Cài đặt → Hướng Dẫn Tùy Chỉnh. Sẽ thấy 2 ô:
Ô 1: “Bạn muốn ChatGPT biết gì về bạn?”
Đây là nơi mình ghi bối cảnh về bản thân. Ví dụ thiết lập của mình:
Mình là lập trình viên backend ở Việt Nam, làm việc chủ yếu với Python và PostgreSQL.
Đang phát triển sản phẩm SaaS cho thị trường Đông Nam Á.
Công nghệ: FastAPI, SQLAlchemy, Redis, Docker.
Múi giờ: GMT+7 (Việt Nam).
Tiếng Anh: đọc hiểu tốt, viết được nhưng ưu tiên tiếng Việt khi có thể.
Ô 2: “Bạn muốn ChatGPT trả lời như thế nào?”
Đây là phần quan trọng nhất! Mình thiết lập như này:
- Trả lời bằng tiếng Việt trừ khi mình hỏi bằng tiếng Anh
- Ví dụ mã: luôn có chú thích giải thích
- Ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, tránh dài dòng
- Khi có nhiều cách giải quyết, liệt kê ưu/nhược của từng cách
- Nếu mình hỏi về lỗi, kiểm tra nguyên nhân phổ biến trước khi đi vào trường hợp biên
- Định dạng khối mã với tô màu cú pháp
- Mức độ chi tiết: 3/5 (vừa đủ chi tiết, không quá sơ sài)
Từ khi thiết lập xong, ChatGPT trả lời đúng ý mình hơn hẳn. Không còn những đoạn giải thích dài dằng dặc mà mình không cần nữa.
Claude Projects — cái này đỉnh hơn nữa
Nếu anh em dùng Claude Pro, Claude Projects là thứ phải thử ngay. Nó cho phép bạn tạo không gian làm việc riêng cho từng dự án, mỗi không gian có:
- Hướng Dẫn Tùy Chỉnh riêng
- Tài liệu đính kèm (lên tới 200k bộ nhớ!)
- Lịch sử trò chuyện riêng
Mình tạo mấy Dự Án như này:
Dự Án 1: “Lập Trình Backend”
Vai trò: Lập trình viên Python cấp cao
Công nghệ: FastAPI, SQLAlchemy, Alembic, pytest
Phong cách:
- Viết mã theo PEP8
- Gợi ý kiểu dữ liệu bắt buộc
- Chuỗi tài liệu cho hàm công khai
- Xử lý lỗi với ngoại lệ tùy chỉnh
Dự Án 2: “Viết Nội Dung”
Vai trò: Người viết nội dung cho blog công nghệ tiếng Việt
Giọng văn: thân thiện, dễ hiểu, như đang nói chuyện với bạn
Định dạng:
- Tiêu đề hấp dẫn, không câu view
- Có ví dụ cụ thể
- Kết thúc với bài học thực hành
Dự Án 3: “Đánh Giá Mã”
Vai trò: Trưởng kỹ thuật đang đánh giá mã
Tập trung:
- Lỗ hổng bảo mật
- Vấn đề hiệu năng
- Độ dễ đọc của mã
- Thực hành tốt nhất
Kết quả: Danh sách gạch đầu dòng với mức độ nghiêm trọng (Nghiêm trọng/Cao/Trung bình/Thấp)
Mỗi lần cần làm gì, mình chỉ cần vào đúng Dự Án là Claude đã hiểu bối cảnh rồi. Không cần giải thích lại từ đầu.
Mẫu cho anh em sao chép về dùng
Cho Lập Trình Viên Việt Nam
Ô 1 (Về Bạn):
Lập trình viên tại Việt Nam, [X] năm kinh nghiệm.
Ngôn ngữ chính: [Python/JavaScript/Go/...]
Công nghệ: [liệt kê công nghệ của bạn]
Đang làm: [mô tả ngắn dự án hiện tại]
Múi giờ: GMT+7
Ô 2 (Phong Cách Trả Lời):
- Trả lời tiếng Việt, chú thích mã bằng tiếng Anh
- Mã ngắn gọn, có gợi ý kiểu dữ liệu và xử lý lỗi
- Khi giải thích khái niệm: cho ví dụ thực tế
- Nếu có nhiều giải pháp: so sánh ưu/nhược
- Không cần nhắc lại câu hỏi, đi thẳng vào trả lời
Cho Người Viết Nội Dung / Blogger
Ô 1:
Người viết nội dung/blogger tại Việt Nam
Viết về: [chủ đề của bạn]
Đối tượng: [độc giả của bạn]
Nền tảng: [Blog/Facebook/LinkedIn/...]
Ô 2:
- Giọng văn: thân thiện, gần gũi như đang nói chuyện
- Có câu mở bài thu hút
- Sử dụng ví dụ và câu chuyện thực tế
- Kết thúc với lời kêu gọi hành động rõ ràng
- Tránh từ ngữ sáo rỗng, ngôn ngữ công ty
- Dùng "mình" và "bạn", không dùng "tôi" trang trọng
Cho Người Làm Tiếp Thị / Tăng Trưởng
Ô 1:
Người làm tiếp thị số tại Việt Nam
Tập trung: [SEO/Quảng cáo trả phí/Mạng xã hội/...]
Ngành: [ngành của bạn]
Công cụ: [Google Ads, Facebook Ads, GA4,...]
Ô 2:
- Kết quả: có thể hành động ngay, có chỉ số cụ thể
- Khi phân tích: dùng khung (AIDA, 4Ps,...)
- Gợi ý quảng cáo: biến thể thử nghiệm A/B
- Gợi ý ngân sách: điều chỉnh cho thị trường VN
- Luôn xem xét hành vi của người Việt
Mấy mẹo nhỏ mình học được
1. Giới hạn 1500 ký tự — hãy viết súc tích
ChatGPT chỉ cho 1500 ký tự mỗi ô. Đừng cố nhồi nhét quá nhiều, chọn những thứ quan trọng nhất thôi.
2. Dùng mức độ chi tiết
Mình hay thêm “V=3” (chi tiết 3/5) để ChatGPT biết mức độ chi tiết mình muốn. Số nhỏ = ngắn gọn, số lớn = giải thích kỹ.
3. Cập nhật định kỳ
Khi đổi dự án hoặc học thêm công cụ mới, nhớ cập nhật Hướng Dẫn Tùy Chỉnh. Mình hay xem lại mỗi tháng một lần.
4. Thử nghiệm với các câu hỏi thực tế
Sau khi thiết lập xong, thử hỏi mấy câu bạn hay hỏi hàng ngày xem AI trả lời có đúng ý không. Nếu chưa ưng thì chỉnh lại.
5. Đừng quá phức tạp
Mình thấy hướng dẫn đơn giản, rõ ràng hoạt động tốt hơn mấy cái quá chi tiết. AI cần hướng dẫn, không cần sổ tay 10 trang.
Kết
Nói thật là từ khi thiết lập Hướng Dẫn Tùy Chỉnh xong, mình tiết kiệm được khá nhiều thời gian. Mỗi ngày chắc phải trò chuyện với AI chục lần, mà không phải giải thích lại bối cảnh thì nhanh hơn nhiều.
15 phút thiết lập hôm nay = tiết kiệm hàng giờ những tháng tới.
Anh em thử thiết lập đi rồi cho mình biết kết quả nhé. Có mẫu nào hay thì chia sẻ lại với cộng đồng luôn!
Cần thêm câu lệnh và kỹ năng cho AI? Ghé Thư viện AI Skills để tìm hàng trăm mẫu sẵn sàng dùng cho ChatGPT, Claude, Gemini nhé!