Này, mình phải nói thật nhé.
Mình dùng AI viết nội dung được gần 2 năm rồi. Và có một thứ cứ ám ảnh mình hoài: tại sao kết quả của nó đọc lên nghe… giả trân vậy?
À ừ, đúng rồi đấy. Giả trân. Cứng. Như robot đang cố tỏ ra thân thiện.
Cái cảm giác khó chịu khi đọc văn AI
Mọi người chắc cũng từng trải qua cảm giác này nhỉ? Bạn yêu cầu AI viết một bài blog, một chú thích, hay một email. Nó ra kết quả đầy đủ, đúng nội dung, không sai chính tả. Nhưng đọc lên thì… ê, cái gì đó sai sai.
Hồi đầu mình cứ nghĩ: “Chắc AI nó vậy thôi, chấp nhận đi.”
Nhưng mà không. Sau khi mình tìm hiểu kỹ hơn, mình nhận ra văn AI nghe robot là vì những quy luật rất cụ thể - và hoàn toàn có thể sửa được.
Vấn đề đặc biệt với tiếng Việt
Đây mới là cái mình muốn nói.
Tiếng Anh viết AI nghe robot đã khó chịu rồi. Tiếng Việt còn tệ hơn gấp mấy lần.
Tại sao? Vì tiếng Việt của chúng ta có những đặc thù mà AI không nắm được:
1. AI không biết dùng “mình”, “tớ”, “tao”, “em”
Nó cứ dùng “bạn” và “tôi” hoài. Nghe trang trọng quá trời.
Người Việt mình viết blog thì hay dùng “mình” cho thân thiện. Bình luận trên Facebook thì “nhắn mình nhé”, “mình chia sẻ cho nha”. Nhưng AI? Nó cứ “Bạn có thể liên hệ với tôi” - nghe như đang đọc hợp đồng vậy.
2. Thiếu những từ đệm làm câu văn có hồn
Người Việt mình hay thêm: “nhé”, “nhỉ”, “ạ”, “nha”, “đấy”, “luôn”, “thôi”…
AI thì không. Nó viết thẳng tuột:
- AI: “Bạn nên thử cách này.”
- Người thật: “Thử cách này đi, ngon lắm luôn.”
Cái khác biệt nhỏ mà to lắm đấy.
3. Câu văn đều tăm tắp như đi diễu hành
Mình để ý văn AI tiếng Việt có một nhịp cực kỳ đều. Câu này 15 từ. Câu sau 14 từ. Câu sau nữa 16 từ.
Người thật đâu viết vậy. Có câu ngắn cụt lủn. Có câu dài lê thê. Có khi chỉ một từ. Xong.
4. Những cụm từ mở đầu “thừa” quá mức
AI tiếng Việt rất thích:
- “Trong thời đại công nghệ số ngày nay…”
- “Không thể phủ nhận rằng…”
- “Có thể nói rằng…”
- “Điều quan trọng cần lưu ý là…”
Ôi trời. Mình đọc mà muốn ngủ. Ai nói chuyện như vậy bao giờ?
5. Dịch word-by-word từ tiếng Anh
Đây là cái tệ nhất. AI hay dịch thẳng từ tiếng Anh sang, tạo ra những câu nghe rất lạ:
- “Đào sâu vào vấn đề” (dive deep into) - Ai nói vậy bao giờ?
- “Ở cuối ngày” (at the end of the day) - Tiếng Việt là “rốt cuộc” hoặc “cuối cùng thì”
- “Đưa nó lên một tầm cao mới” (take it to the next level) - Ngượng chín mặt luôn!
Cách mình đã sửa
Sau bao nhiêu lần vật lộn với kết quả AI, mình rút ra được mấy chiêu này:
Chiêu 1: Viết câu lệnh bằng tiếng Việt, yêu cầu văn phong cụ thể
Thay vì yêu cầu chung chung, mình viết thế này:
Viết bằng tiếng Việt tự nhiên như đang nói chuyện với bạn bè.
Dùng "mình" thay vì "tôi".
Thêm từ đệm: nhé, nhỉ, nha, đấy, luôn.
KHÔNG dùng các cụm như "Trong thời đại...", "Không thể phủ nhận..."
Câu ngắn ngủn xen câu dài. Có thể dùng câu một từ.
Chiêu 2: Cho AI ví dụ về văn phong bạn muốn
Mình hay dán một đoạn mình đã viết trước đó, rồi bảo:
Đây là phong cách viết của mình:
[paste đoạn văn mẫu]
Viết bài mới theo đúng phong cách này nhé.
AI bắt chước khá giỏi khi có mẫu.
Chiêu 3: Chỉnh sửa lại kết quả - đừng dùng thô luôn
Mình có một danh sách kiểm tra nhanh:
- Thay “bạn” và “tôi” → “mình”, “anh em”, “mọi người”
- Thêm từ đệm → nhé, nha, đấy, luôn vào cuối câu
- Xóa câu mở đầu rỗng → Bỏ hết mấy câu “Trong thời đại…”
- Phá nhịp đều → Cắt ngắn vài câu, nối dài vài câu khác
- Đọc to lên → Chỗ nào nghe lạ là sửa
Mất khoảng 5-10 phút cho một bài 1000 từ. Đáng lắm.
Chiêu 4: Dùng kỹ năng viết tiếng Việt chuyên dụng
Nói thật là sau khi mình tạo ra mấy cái kỹ năng chuyên viết tiếng Việt cho AI, kết quả nó khác hẳn. Nó biết dùng “mình”, biết thêm “nhé”, biết viết câu ngắn dài xen kẽ.
Có mấy cái kỹ năng trên trang này mình gợi ý nè - tìm “vietnamese” là thấy.
Tại sao AI viết như robot?
À, đây là phần kỹ thuật một chút nha.
AI không thực sự “hiểu” ngôn ngữ. Nó chỉ đoán từ tiếp theo dựa trên xác suất. Khi dữ liệu huấn luyện có hàng triệu bài viết dùng “Hơn nữa,” làm từ nối, thì AI cũng sẽ dùng “Hơn nữa,” vì nó “an toàn”.
Nhưng “an toàn” không có nghĩa là “hay”. Và “phổ biến trong dữ liệu huấn luyện” không có nghĩa là “người thật hay nói vậy”.
Đó là lý do tại sao khi bạn chỉ dẫn rõ ràng - kiểu như “đừng dùng từ này, dùng từ kia” - AI có thể làm theo. Nó chỉ cần bạn nói cho nó biết thôi.
Câu lệnh mẫu của mình
Đây là cái câu lệnh mình hay dùng để văn AI tiếng Việt nghe tự nhiên hơn:
Viết bằng tiếng Việt tự nhiên, thân thiện như đang nói chuyện với bạn.
Quy tắc:
1. Dùng "mình" thay "tôi", "anh em/mọi người" thay "bạn" khi phù hợp
2. Thêm từ đệm tự nhiên: nhé, nhỉ, nha, đấy, luôn, thôi
3. Câu ngắn xen câu dài. Có thể dùng câu một từ. Xong.
4. KHÔNG dùng: "Trong thời đại...", "Không thể phủ nhận...", "Điều quan trọng là..."
5. KHÔNG dịch từng từ một từ tiếng Anh
6. Viết như đang kể chuyện, không như đang thuyết trình
Ví dụ văn phong muốn:
- Tệ: "Điều quan trọng cần lưu ý là phương pháp này rất hiệu quả."
- Tốt: "Cách này ngon lắm luôn. Mình thử rồi, đỉnh."
Lưu lại câu lệnh này đi. Dùng được lâu dài luôn.
Kết
Nói thật là AI viết tiếng Việt vẫn còn nhiều hạn chế. Nhưng với đúng câu lệnh và một chút chỉnh sửa, kết quả có thể từ “robot đọc văn mẫu” thành “người thật đang kể chuyện”.
Mình không nói là phải giấu việc dùng AI. Mình nói là sản phẩm cuối cùng nên nghe như thứ một người thật sẽ viết.
Vì cuộc sống ngắn ngủi lắm, ai mà có thời gian đọc mấy cái “Trong thời đại công nghệ số phát triển như vũ bão ngày nay…” nữa đâu nhỉ?
À mà này, nếu anh em có mẹo gì hay về việc làm văn AI tiếng Việt tự nhiên hơn, chia sẻ cho mình với nha. Mình vẫn đang học hỏi mỗi ngày đấy.