Mình Từng Nghĩ Câu Lệnh Phải Phức Tạp Mới “Pro”
Nói thật nhé, hồi mới xài AI, mình cứ nghĩ phải viết câu lệnh dài dòng, thêm đủ loại ví dụ, cấu trúc phức tạp thì mới “đỉnh”. Mình đọc hết các hướng dẫn kỹ thuật viết câu lệnh, học đủ kỹ thuật từ Suy Nghĩ Theo Chuỗi đến Cây Suy Nghĩ…
Rồi một hôm, deadline gấp quá, mình chỉ gõ đại: “Tóm tắt email này thành 3 ý chính”. Thế mà kết quả… ngon lành luôn?
Đó là lúc mình phát hiện ra Zero-Shot Prompting - kỹ thuật đơn giản đến mức nhiều người bỏ qua, nhưng thật ra xử lý được phần lớn công việc hàng ngày.
Zero-Shot Prompting Là Gì Thật Ra?
Đơn giản thôi: bạn yêu cầu AI làm gì đó mà không cần đưa ví dụ mẫu.
Không có “Ví dụ 1”, “Ví dụ 2”. Không có mẫu tham khảo. Chỉ là hướng dẫn rõ ràng và nội dung cần xử lý.
Ví dụ nè:
Phân loại tin nhắn sau là: Tích cực, Tiêu cực, hoặc Trung lập.
Tin nhắn: "Dịch vụ giao hàng nhanh thật, đóng gói cẩn thận nữa. 5 sao!"
AI sẽ trả lời: Tích cực
Đấy, chỉ có vậy thôi. Không cần đưa 5-10 ví dụ về cách phân loại. AI đã được huấn luyện trên hàng tỷ văn bản, nó hiểu “tích cực”, “tiêu cực” nghĩa là gì rồi.
Tại Sao Zero-Shot Lại Hiệu Quả Đến Vậy?
À, anh em phải hiểu một điều này: các mô hình AI hiện tại như GPT-4, Claude 3.5, Gemini Pro… chúng được huấn luyện trên lượng dữ liệu khổng lồ. Theo nghiên cứu năm 2025, những mô hình lớn nhất có thể xử lý hầu hết các tác vụ phổ biến mà không cần ví dụ hướng dẫn.
Nói cách khác, AI đã “thấy” đủ nhiều ví dụ trong quá trình huấn luyện rồi. Bạn không cần dạy lại.
Mình thấy Zero-Shot đặc biệt ngon với mấy việc sau:
1. Phân Loại Nội Dung
Phân loại email này vào một trong các thư mục: Công việc, Cá nhân, Quảng cáo, Spam.
Email: "Kính gửi anh/chị, về dự án XYZ tuần trước..."
2. Tóm Tắt Văn Bản
Tóm tắt bài báo dưới đây thành 3 gạch đầu dòng chính.
[Nội dung bài báo]
3. Dịch Thuật Đơn Giản
Dịch đoạn văn sau sang tiếng Anh, giữ nguyên giọng văn thân thiện.
[Đoạn văn tiếng Việt]
4. Trả Lời Câu Hỏi Thông Thường
Giải thích ngắn gọn: VPN là gì và tại sao nên dùng?
Ví Dụ Thực Tế Mình Hay Dùng
Xử Lý Email Công Việc
Mình làm việc với nhiều email tiếng Anh, đôi khi cần reply nhanh:
Viết email phản hồi ngắn gọn, chuyên nghiệp cho email dưới đây.
Nội dung chính: Đồng ý tham gia meeting, nhưng xin đổi sang 3pm.
[Email gốc]
Review Code Nhanh
Kiểm tra đoạn code Python dưới đây và chỉ ra lỗi tiềm ẩn nếu có.
[Code]
Viết Chú Thích Mạng Xã Hội
Viết chú thích Instagram cho ảnh quán cà phê mới khai trương ở Đà Lạt.
Giọng điệu: Trẻ trung, ấm áp. Độ dài: 2-3 câu. Thêm hashtag phù hợp.
Phân Tích Phản Hồi Khách Hàng
Đọc 5 đánh giá sản phẩm dưới đây và tổng hợp:
- Điểm khách hàng thích nhất
- Điểm cần cải thiện
- Đề xuất ưu tiên
[5 đánh giá]
Khi Nào Zero-Shot Không Đủ?
Mình phải nói thật: Zero-Shot không phải “giải pháp thần kỳ” cho mọi thứ đâu nhé.
Cần chuyển sang Cho Ví Dụ Trước khi:
- Định dạng kết quả đặc thù: Ví dụ bạn cần kết quả theo cấu trúc JSON cụ thể của công ty, hoặc định dạng báo cáo riêng
- Lĩnh vực chuyên ngành: Văn bản y khoa, pháp lý, kỹ thuật chuyên sâu… AI có thể hiểu sai sắc thái nếu không có ví dụ
- Tính nhất quán quan trọng: Khi xử lý hàng trăm mục và cần kết quả đồng nhất 100%
- Nhiệm vụ phức tạp nhiều bước: Những tác vụ cần suy luận nhiều bước, nên thêm ví dụ hoặc dùng Suy Nghĩ Theo Chuỗi
Mẹo của mình: Luôn thử Zero-Shot trước. Không được thì mới thêm ví dụ. Tiết kiệm thời gian.
Cách Viết Câu Lệnh Zero-Shot Hiệu Quả
Qua kinh nghiệm dùng AI hàng ngày, mình rút ra mấy nguyên tắc này:
1. Rõ Ràng Về Nhiệm Vụ
Đừng viết mơ hồ kiểu “Xử lý văn bản này”. Hãy cụ thể:
❌ “Xử lý email này” ✅ “Tóm tắt email này thành 3 ý chính, mỗi ý không quá 15 từ”
2. Chỉ Định Định Dạng Kết Quả
AI rất giỏi tuân theo định dạng nếu bạn chỉ rõ:
Liệt kê 5 ý tưởng nội dung cho trang bán đồ thủ công.
Định dạng: Số thứ tự, tiêu đề ý tưởng, mô tả ngắn 1 câu.
3. Đặt Giới Hạn Hợp Lý
Giải thích blockchain cho người mới bắt đầu.
Giới hạn: Dưới 100 từ, không dùng thuật ngữ kỹ thuật.
4. Thêm Bối Cảnh Khi Cần
Bạn là người viết nội dung cho thương hiệu mỹ phẩm hữu cơ nhắm đến nữ 25-35 tuổi.
Viết khẩu hiệu cho dòng sản phẩm kem chống nắng mới.
Zero-Shot CoT: Bí Kíp Nhỏ Mà Đỉnh
Có một mẹo mình hay dùng gọi là Zero-Shot Suy Nghĩ Theo Chuỗi. Cực kỳ đơn giản: chỉ cần thêm câu “Hãy suy nghĩ từng bước” vào cuối câu lệnh.
Ví dụ:
Lan có 15 quả táo, cho Minh 4 quả, sau đó mẹ cho thêm Lan 8 quả nữa.
Hỏi Lan có bao nhiêu quả táo?
Hãy suy nghĩ từng bước.
AI sẽ hiển thị cả quá trình suy luận, giảm sai sót đáng kể với các bài toán logic.
10 Câu Lệnh Zero-Shot Mình Dùng Hàng Ngày
Sao chép và dùng luôn nhé:
1. Tóm tắt ghi chú cuộc họp:
Tóm tắt cuộc họp dưới đây thành: Việc cần làm (ai làm gì), Quyết định (quyết định gì), và Bước tiếp theo.
2. Soát lỗi văn bản:
Kiểm tra lỗi chính tả, ngữ pháp trong đoạn văn tiếng Việt sau. Chỉ sửa lỗi, không đổi ý nghĩa.
3. Tạo ý tưởng:
Động não 10 ý tưởng bài blog về [chủ đề]. Mỗi ý tưởng gồm: Tiêu đề, Câu mở đầu hấp dẫn.
4. Viết lại giọng điệu:
Viết lại email dưới đây với giọng điệu thân thiện hơn, nhưng vẫn chuyên nghiệp.
5. Trích xuất dữ liệu:
Trích xuất thông tin sau từ CV đính kèm: Họ tên, Email, Số năm kinh nghiệm, Kỹ năng chính.
6. So sánh lựa chọn:
So sánh 2 phương án dưới đây. Liệt kê ưu/nhược điểm của mỗi phương án theo bảng.
7. Giải thích đơn giản:
Giải thích [khái niệm] như đang nói chuyện với học sinh cấp 2. Dùng ví dụ thực tế.
8. Viết dàn ý:
Tạo dàn ý chi tiết cho bài thuyết trình về [chủ đề], 15 phút, đối tượng là [đối tượng].
9. Phân tích cảm xúc:
Phân tích cảm xúc của 10 bình luận dưới đây. Kết quả: Bảng với cột Mã bình luận, Cảm xúc, Lý do.
10. Chuyển đổi định dạng:
Chuyển đổi dữ liệu dưới đây sang định dạng JSON. Trường: name, email, phone.
Kết Luận: Đơn Giản Là Đỉnh Nhất
Mình viết bài này không phải để bảo anh em bỏ hết các kỹ thuật prompt khác đâu nhé. Mỗi kỹ thuật có chỗ của nó.
Nhưng thật ra, với công việc hàng ngày - viết email, tóm tắt tài liệu, động não ý tưởng, dịch văn bản đơn giản… Zero-Shot là quá đủ rồi.
Nhớ mấy điều này:
- Thử Zero-Shot trước, không được mới nâng cấp
- Hướng dẫn rõ ràng quan trọng hơn ví dụ nhiều
- Chỉ định định dạng kết quả giúp AI hiểu bạn muốn gì
- Thêm “Hãy suy nghĩ từng bước” cho các tác vụ logic
Đôi khi, câu lệnh tốt nhất là câu lệnh đơn giản nhất. Đừng suy nghĩ quá nhiều anh em ạ!
Bạn có câu lệnh zero-shot nào hay ho muốn chia sẻ không? Bình luận bên dưới nhé!